Ung thư phổi

BS Phan Giang Sang

 

Mặc dầu khoa học kỹ thuật tiến bộ, nhưng hằng năm không biết bao nhiêu triệu người mất mạng vì bịnh tật, nhiều nhứt là bịnh ung thư. Phụ nữ chết về ung thư cổ tử cung, còn đàn ông không phải ung thư tuyến tiền liệt mà là ung thư phổi (UTP) bởi hút thuốc lá.

Khi kỹ nghệ thuốc điếu phát triển vào thời 1920''s, làm đàn ông con trai hút thuốc cho nên họ mắc bịnh UTP. Phụ nữ tân thời cũng lăn xả theo trào lưu thời 1950''s để rồi mắc bịnh, cho nên số phụ nữ bị UTP cũng gia tăng. Ngày nay, mặc dầu thuốc lá đã được bài trừ, các nơi công cộng bị cấm hút thuốc, nên số người hút thuốc cũng giảm đi nhiều. Nhưng số tử vong cũng còn cao mặc dầu [vì] dân số tăng thêm nhiều. Trên thế giới, số người hút cũng nhiều, nên mắc bịnh UTP cũng nhiều. Ở Mỹ cứ 100,000 người thì có 14 người bị UTP. Các nước Á châu hút nhiều như Đại Hàn, Phi Luật Tân, Nhựt thì khoảng 42-53 người cho 100,000. Còn nổi tiếng điếu nọ mồi điếu kia, phì phà như ống khói tàu như Việt Nam và Trung Quốc thì tới 71-89 cho 100,000 người.

Tại Úc, hằng năm có 8,200 người mắc bịnh UTP. Riêng NSW có 3,000 người. Khoảng 90% người mắc bịnh UTP đều do thuốc lá gây ra. Nhiều người chỉ biết thuốc lá gây UTP thôi, chớ họ đâu có ngờ là thuốc lá còn tác hại các tạng phủ khác. Chính nó cũng gây UT cổ họng, bọng đái, tuyến tiền liệt, thận...

Tại sao mắc phải UTP?
Chắc chắn đứa bé nào cũng biết là UTP gây ra do hút thuốc lá và khói thuốc lá. Phần đông trên 90% là vậy.

Cứ 7 người hút thuốc thì có 1 người mắc bịnh UTP. Còn người hút cigar, ống thẩu cũng không tránh khỏi bị UTP nhưng ít hơn. Người mắc bịnh UTP thường ở vào lứa tuổi 50-70.

Đàn ông bị UTP nhiều hơn đàn bà vì hút sách thì không nói gì. Nhiều khi vô tình họ vướng phải, vì nghề nghiệp hết sức thê thảm và tội nghiệp! Vì miếng cơm manh áo, vì gia đình họ lăn xả, hăng say làm việc ở các hotels, phòng trà, casinos... có nhiều khói  thuốc lá hay bụi bặm, hóa chất, để rồi vô tình mắc bịnh UTP như các nhân viên của Hãng H&J.

Người hít bụi Asbestos hay amiang (Pháp: amiante) mà hút thuốc thì UTP phát triển nhanh hơn, chết sớm hơn. Nhưng phần ít ngoài bụi Asbestos, còn có Halogen, arsenic, phóng xạ uranium, còn có vũ trụ tuyến và không khí ô nhiễm.

Cũng có thể do di truyền. Hiện nay, các khoa học gia tìm thấy ở máu người mắc UTP có nhiễm thể số 6, một nhánh dài gọi là long arm.

Nó cũng có thể do di căn phát tán từ bịnh UT nào đó đưa tới.

Về cơ thể bịnh học
UTP có nhiều loại, được chia ra làm hai loại theo dạng của tế bào:
1. Không phải ung thư tế bào  nhỏ (Non-small cell cancer): UT biểu mô (squamous cell cancer) là loại thường thấy nhứt ở cuống phổi. Kế đến là UT tuyến (adenocarcinoma) ở cuống phổi nhỏ và ở người không hút thuốc, và UT tế bào lớn:  loại này rất hiếm. 2. UT tế bào nhỏ. loại này phát triển rất nhanh
3. Còn các loại khác rất hiếm như: Lymphoma, Blastoma và Sarcoma.
4. Asbestos/Amiante đặc biệt gây UT tế bào màng phổi, Mesothelioma. Phải tiếp xúc với asbestos và đợi thời gian dài 30-40 năm sau mới phát hiện.

TRIệU CHỨNG LÂM SàNG
Nhiều khi rất khó mà phát hiện được vì không có triệu chứng chi hết 5%. Chỉ tự nhiên, tình cờ chụp hình phổi mới phát hiện UTP.
Tuy nhiên phần nhiều người mắc bịnh hay than:
 Ho
 Khó thở, làm gì cũng hay than mau mệt vì màng phổi có nước.
 Khạc ra máu (haemoptysis thổ huyết, máu có bọt và vướng đàm), [còn máu có đồ ăn là máu từ bao tử thì gọi là haematemesis] 50%
 Đau lói ngực
 Có khi nuốt mắc nghẹn do hạch vùng giữa ngực sưng
 Tĩnh mạch cổ trương
 Tiếng nói khào khào, có khi kéo hò hen như bị suyễn (10%)
 Than vai đau, chạy xuống tay, đây là hiện tượng bướu Pancoast (Pancoast tmour) nằm trên chóp phổi phải. Đưa tay lên đầu không được vì đau nhức.
 Thân hình gầy ốm, da xanh xao người thiếu máu.
 Ngoài ra, có cái lạ là người bị UTP hay đau khớp xương cườm tay. Cho nên bàn tay là chứng nhân của UTP. Vậy phải khám bàn tay: móng tay bủm cong, đầu ngón tay to như dùi trống, đau cổ tay, bàn tay bị teo.

Xét nghiệm
Muốn định bịnh UTP cần phải làm vài xét nghiệm:
 Thử máu: FBC, LFT, UEC, INR
 Quang tuyến: Chụp hình phổi (CXR),
 CT scan, PET scan (Position Emission Tomography), CT scan brain, Bone scan... để tìm coi có di căn không. XR xương phì đại là do di căn (hypertophic pulmonary osteoarthropathy).
Thử tim:
 ECG
Stress test, stress thallium scan nếu cần thiết

Nhiều khi phải làm:
 Nội soi khí quản (Fiberoptic bronchoscopy)
 Nội soi khí quản, sinh thiết, rửa lấy tế bào thử nghiệm
 Nội soi trung thất (mediastinoscopy)
 Châm kim lấy tế bào thử nghiệm (fine needle biopsy FNB)
 Rút nước màng phổi thử nghiệm.

Điều trị
Tổng quát
Ăn uống bổ dưỡng, ăn nhiều rau cải trái cây tươi.
Uống thêm thuốc bổ, sinh tố.
Nghỉ ngơi, bồi dưỡng sức khỏe.
Thuốc chống đau.

Giả

... mời bạn mua nguyệt san đọc tiếp ...