Systemic Lupus Erythematosus - SLE

BS Liêu Vĩnh Bình

 

SLE là bệnh mãn tính (chronic) kéo dài rất nhiều năm tháng có khi suốt đời. SLE còn gọi là Disseminated Lupus Erythematosus, đây là bệnh gây ra bởi phản ứng viêm nhiễm (inflammatory) do hệ thống miễn nhiễm của cơ thể tự đánh phá các cơ quan trong thân thể của mình. Vì có rất nhiều cơ quan (systems) bị bệnh nên gọi là systemic hay disseminated (khắp nơi).

Các cơ quan thường hay bị SLE tấn công là: Khớp xương. Da, tóc. Phổi, tim. Hạch bạch huyết. Thận. Hệ thần kinh. Máu.

Ai dễ bị bệnh SLE:
Người da đen và người Á châu bị bệnh SLE nhiều hơn người da trắng. Bệnh SLE không truyền nhiễm, không có lây lan từ người này sang người khác.
Đến nay bác sĩ cũng không hiểu vì sao tự nhiên hệ thống miễn nhiễm tự dưng nổi lên đánh phá lại cơ thể mình (giống như các kiêu binh, hay loạn quân, nổi lên đốt phà thành lũy vậy).
Tỷ lệ bị bệnh SLE khá cao: khoảng 1000 người là có 1 người bị SLE. Đặc biệt là trong 10 người bị bệnh thì 9 người là các cô gái trẻ, thường bệnh khởi phát từ tuổi 20. Tuy nhiên có khi đứa bé mới sinh ra là đã bị bệnh này rồi.

Triệu chứng:
Nóng sốt: Thoạt đầu bệnh nhân bị nóng sốt kéo dài hàng tháng hoặc hàng năm mà không tìm ra nguyên do, sau đó thì hiện ra đau khớp xương.
Đau khớp xương: Hầu hết những người bi SLE đều bị viêm khớp, đau nhức khớp (arthralgias, arthritis). Các khớp thường bị ảnh hưởng nhất theo thứ tự là: ngón tay, đầu gối, cổ tay, bàn tay, mắt cá, khuỷu tay, vai.
Thường bị đau cả 2 bên phải và trái, có khi cơn đau kéo dài vài tiếng đồng hồ hoặc vài ngày, hoặc "nhảy" từ khớp này sang khớp khác.
Da và tóc: Rất thường xảy ra. Da mặt bị nổi đỏ giống hình con bươm bướm đậu lên mặt, thân bướm là cái sống mũi, hai cánh bướm nằm 2 bên gò má các bác sĩ thường gọi là malar rash. Nhưng những mảng đỏ này cũng xảy ra tại nhiều nơi khác trên thân thể, có khi lan khắp người. Ra nắng làm cho chúng rất dễ bùng phát. Ngoài ra rất nhiều người bệnh bị rụng tóc, có khi trọc cả đầu.
Phổi, tim: Đôi khi bệnh nhân bị tràn dịch màng phổi, viêm màng phổi (pleuritis), hiếm khi bị chảy máu phổi (pulmonary hemorrhage). Cũng có khi bệnh nhân bị viêm màng tim (pericarditis) hoặc viêm cơ tim (myocarditis).
Hạch bạch huyết, lá lách: Thường bị viêm hạch (adenopathy) nhiều nơi trong người. Lá lách bị sưng (10%).
Hệ thần kinh: Hệ thần kinh trung ương (Central Nervous System) hay ngoại biên (peripheral) đều có thể bị ảnh hưởng như: Viêm màng não, mất trí nhớ, nhức đầu, thay đổi tánh tình, đột quỵ (stroke), động kinh ....
Thận: Viêm thận đôi khi gây ra tử vong. Có trường hợp bệnh nhân bị SLE mà chỉ có triệu chứng viêm thận (glomerulonephritis) mà thôi.
Máu: Làm thiếu máu (hematologic cytopenia), thiếu hồng huyết cầu (anemia), thiếu bạch huyết cầu (leukopenia), thiếu tiểu huyết cầu (thrombocytopenia)

Phụ nữ bị bệnh SLE có thể mang thai được, nhưng dễ bị sẩy thai.

Định bệnh:
Việc định bệnh phần lớn dựa trên các triệu chứng lâm sàng.
Thử nghiệm chính xác nhất là đo titer của Fluorescent ANA:  98% bệnh nhân bị SLE có lượng F-ANA>1:80
Khi làm xét nghiệm thử máu đồng thời cũng xem số lượng các huyết cầu có thiếu không và chức năng thận có bị suy giảm không.

Tiên liệu:
SLE là bệnh mãn tính, thường tái đi tái lại nhiều lần, không thể tiên đoán hướng đi của bệnh ra sao. Có khi bệnh tự nhiên lặng mất nhiều năm. Tiên liệu khá tốt 95% bệnh nhân SLE sẽ sống trên 10 năm.

Chửa trị:
Nếu đau khớp nhẹ thì chữa bằng thuốc đau nhức NSAID.
Nặng hơn thì bệnh nhân được chửa bằng hydroxychloroquine (thuốc này thường dùng để trị bệnh sốt rét).
Nếu bệnh nặng hơn nữa sẽ được chửa bằng chất steroids, nhưng chất này lại ức chế hệ thống miễn nhiễm nên người bệnh dễ bị vi trùng tấn công.

Dạng khác của bệnh Lupus:
Discoid Lupus Erythromatosus (DLE): Dạng này ảnh hưởng ngoài da, là da nổi đỏ sần sùi khắp người, sau đó thành thẹo khiến trông rất dị dạng, tóc lông rụng hết.