Multiple sclerosis

BS Lâm Ngọc Hoàng

 

Multiple sclerosis là một bệnh mãn tính, với tỷ lệ cao nhất trong tất cả mọi bệnh ảnh hưởng đến hệ thống thần kinh, đặc biệt là trong giới trẻ. Victoria có đông số người mắc phải bệnh này nhất ở nước Úc. Bệnh này không thể lây từ người này sang người khác nhưng dần dà có thể trở nên trầm trọng hơn và không thể phỏng đoán được.

Bệnh sẽ ảnh hưởng mỗi người một cách khác nhau, cho nên không có bệnh nhân nào có triệu chứng giống nhau. Hiện nay y khoa vẫn không biết được căn nguyên của MS và vì lý do đó hiện nay chưa có thuốc chữa, chỉ có thuốc để giảm đi triệu chứng của bệnh mà thôi.

Hiện nay có khoảng 2.5 triệu người trên thế giới mắc phải MS. Những người này thường là:
Những người trẻ trong tuổi đôi mươi
 Phụ nữ - 70% số bệnh nhân
Người da trắng - 98% số bệnh nhân
Sống ở những quốc gia có khí hậu ôn hòa trong vùng vĩ tuyến từ 40Ử đến 60Ử ở phía nam và bắc của đường xích đạo.
Có người thân mắc phải MS - 10 đến 20% có thân nhân bị bệnh MS, cho nên bệnh này có thể  do di truyền.

Để dễ hiểu, ta có thể tưởng tượng những giây thần kinh giống như những sợi giây điện được bọc trong lớp cao su. MS xảy ra khi lớp bọc này bị hư hại ở nhiều nơi, ảnh hưởng đến sự di chuyển  của giòng điện từ hệ thống thần kinh đến những bộ phận trong cơ thể.

Tất cả mọi người điều có hệ thống đề kháng để phòng ngừa bệnh và diệt những vi khuẩn xâm nhập vào trong người. Trong trường hợp của MS thì chính hệ thống đề kháng này lại tiêu diệt vỏ bọc của dây thần kinh của chính cơ thể mình. Lý do tại sao trường hợp này xảy ra vẫn chưa được rỏ, có giả thuyết là do di truyền, giả thuyết khác là do một loại siêu vi trùng nào đó tạo ra sự rối loạn trong hệ thống đề kháng.

Triệu chứng của bệnh MS thay đổi và không thể phỏng đoán trước được. MS có thể làm hư hại ở nhiều nơi khác nhau trong hệ thống thần kinh, cho nên triệu chứng của mỗi bệnh nhân điều khác biệt tùy theo giây thần kinh nào bị ảnh hưởng. Những triệu chứng thường gặp gồm:
mờ hoặc hoa mắt
bị tê dại hoặc có cảm giác như bị kim chích trên da thịt
chân tay bị yếu đi, không có sức lực
mất thăng bằng khi di chuyển
khi đi bộ một bàn chân bị xụi và phải lết theo
cơ thể không phối hợp động tác được
rất mệt mỏi dễ đuối sức
mất điều khiển trong việc vệ sinh
tay bị run rẫy
không di động được
bị rối loạn hoặc mất trí nhớ
khó phát âm hoặc không nói được bình thường

Sự tiến triển của MS không đoán trước được. Có người bệnh càng ngày càng trở nên trầm trọng và dẫn đến mất khả năng hoạt động. Người khác có thể bị một vài triệu chứng trong một thời gian, sau đó  suốt cả đời không  bị nặng thêm nữa. Không ai biết trước được bệnh sẽ tái phát và sẽ trở nên trầm trọng lúc nào.

MS thường được phân loại ra những nhóm sau:
Bị đi bị lại: 85% bệnh nhân bắt đầu bệnh kiểu này. Sẽ có một vài triệu chứng nêu trên trong vòng vài ngày, tuần hoặc tháng sau đó những triệu chứng này có thể thuyên giảm rất nhiều hoặc hết hẳn. Rồi sau đó có thể tái phát, thường là cứ 1-2 năm một lần.
Càng ngày càng trầm trọng: 10% số bệnh nhân thuộc về nhóm này. Bệnh không thuyên giảm và cứ trở nên trầm trọng hơn.
Tái phát nhưng không thuyên giảm: số còn lại sẽ có triệu chứng rồi sau đó sẽ thuyên giảm, nhưng sau một thời gian sẽ có những triệu chứng luôn.

Hiện nay mặc dù chưa có thuốc để chữa dứt căn bệnh MS, nhưng vẫn có những loại thuốc dùng để làm thuyên giảm đi một phần nào triệu chứng và thời gian mỗi khi bệnh tái phát.