HomeMagazineDHQTYND 2004NewsSponsorsDictionaryLinksAbout us
 
  Viewed: 2319797
Magazine2001Số 9KỂ CHUYỆN ÔNG HUYỆN VỀ QUÊ
Proudly sponsored by:
Home
Magazine
DHQTYND 2004
News
Sponsors
Dictionary
Links
About us


 

KỂ CHUYỆN ÔNG HUYỆN VỀ QUÊ


 
Để tiếp nối loạt bài nói về  Y học trong Văn Học Dân Gian, kỳ này xin đề cập tới một chứng  bệnh rất kỳ lạ, rất khó tin nhưng mà có thật. Bệnh này được ghi lại qua câu  đồng dao mà các trẻ em thường hát là:

Kể chuyện ông huyện về quê,
Có hai hòn ngọc kéo lê dọc đàng,
Bà huyện cứ tưởng hòn vàng,
Đánh trống đánh phách cả làng ra khênh.
Đây là một chứng bệnh quái lạ  dân dã đã thấy và ghi lại mà từ trước tới nay không ai nhận biết ra là bệnh gì. Mọi người đều cho đây là một bài đồng dao chế riễu một ông bà huyện nào đó.

Ông huyện này bị chứng "hai hòn ngọc" sa xuống tận mặt đất, "kéo lê dọc đàng".  Dân dã thường gọi chứng sa bìu, sa túi ngọc là sa đì. Như thế phải chăng ông huyện bị một chứng sa đì? Từ đì thật ra là một từ tổng quát chỉ cái trôn của con người như ta thấy qua các câu:
Đù đì ông sư
hay      Lì lì như đì hàng thịt.

Tại sao đì hàng thịt lại lì lì nhẵn bóng? Điều này dễ hiểu vì tay hàng thịt lúc nào cũng dính mỡ!  Chứng sa đì dân dã gọi chung  chứng ruột thòng (hernia), tức là chứng ruột sa vào túi đựng hòn ngọc và cả  chứng cái túi ngọc chẩy dài sa xuống. Chứng ruột sa vào túi ngọc thật ra không phải là chứng sa đì theo đúng nghĩa. Chứng sa đì thứ thiệt là chứng sa túi ngọc. Chứng thứ hai này thấy ở những người chơi thể thao hay làm các nghề nghiệp chuyển động đu đưa nhiều như  nghề thợ cưa xẻ gỗ bằng tay chẳng hạn. Những người này cò cưa  kéo xẻ cả ngày như thấy qua các câu:
 
Cò cưa kéo xẻ,Ông thợ nào khỏe,
Thì về ăn cơm vua,
Ông thợ nào thua, Thì về bú mẹ.

Vì thế mà đã có  một cô gái chê lấy một  anh thợ cò cưa kéo xẻ vì lý do:
Mẹ ơi, con chả lấy thợ cưa,
Có hai hòn ngọc đu đưa tối ngày.
Những người này phải đeo nịt bảo vệ để tránh chứng sa đì. Ở phụ nữ cũng vậy, những người làm việc đong đưa như xay lúa hay luyện tập võ nghệ, chơi thể thao cũng cần phải mặc những loại nịt ngực đặc biệt để tránh không bị vú mướp.  Theo truyền thuyết bà Triệu Ẩu vú dài ba thước (thước đây là thước ta) khi ra trận phải quấn quanh người. Bà Triệu Ẩu võ nghệ rất cao cường và cưỡi voi rất giỏi: "Đầu voi phất ngọn cờ vàng". Có lẽ sự luyện tập võ nghệ nhiều và cưỡi voi nhiều đã đóng góp vào bộ ngực nổi tiếng của bà chăng?  Bởi vì vào thời bà Triệu Ẩu có thể phụ nữ còn để ngực trần hay chỉ mặc yếm che ngoài chưa dùng loại nịt ngực thể thao của phụ nữ ngày nay. Ngoài ra những người tiếp cận với  trâu bò, ngựa hay đánh quyền Anh "boxing" cũng phải đeo các vật bảo vệ để tránh trường hợp "tức như bò đá".
Trường hợp của ông huyện trong câu chuyện về quê này có khác là hai hòn ngọc của ông sa xuống tận mặt đất và "cả làng ra khênh" mới nổi. Đây là một chứng sa đì lạ lùng. Như thế ông huyện bị chứng bệnh gì?  Bài đồng dao này kể lại  câu chuyện của một ông huyện đi làm quan huyện ở xa trở về thăm quê nhà. Hai chữ "về quê" cho biết nhiệm sở của ông ta  có lẽ ở một quận huyện xa xôi hẻo lánh nào đó ở đường rừng, mạn ngược, ở một chốn rừng sâu núi cao.  Và cũng cho biết là  chứng bệnh này giống như bệnh sốt rét thấy nhiều ở những vùng rừng núi ma thiêng nước độc do muỗi mòng gây ra.  Chứng sa đì của ông khiến hai hòn ngọc đã sa xuống tới mặt đất, đã "kéo lê dọc đàng". Chắc ông làm quan huyện ở một nơi nào đó có mỏ vàng, có suối đãi vàng thuộc vùng thượng du Bắc Việt như Tĩnh Túc, Ngân Sơn ở Cao Bằng, Thất Khê ở Lạng Sơn, Cao Phong ở Hòa Bình hay  Bắc Cạn:
Bắc Cạn có suối đãi vàng,
Có hồ Ba Bể, có nàng áo xanh.

Vì thế mà đầu óc bà huyện cứ đinh ninh, cứ tơ tưởng là ông  đang ì ạch vác vàng về nhà  do đó "bà huyện cứ tưởng hòn vàng" (có thể trong quá khứ khi chưa bị bệnh ông đã mang vàng về nhà nhiều lần rồi).  Bà đã sai đánh trống đánh phách cho "cả làng ra khênh". Hai hòn ngọc của ông chắc phải là nặng lắm, phải "nặng
như đá đeo"  khiến "cả làng ra khênh" mới  nổi. Có thật sự như vậy không? Phải chăng đây chỉ là một sự phóng đại mang tính chất hài hước, châm biếm? Xin thưa,  đây là sự thật, đây là một chứng bệnh có thật. Hai  hòn ngọc bị bệnh này nhiều khi phải kê đòn khiêng mới nổi.  Ở  vùng rừng rú châu Phi trước đây có người có hòn ngọc bị bệnh này nặng tới một tạ,  tức một trăm kí lô. Hòn ngọc to bằng một bao gạo. Hình ảnh người này đã được chụp lại in trong sách vở y khoa (1). Bệnh này là bệnh gì mà có vẻ hoang đường, kỳ quái vậy? Phải chăng đây là một chứng bệnh do thư ngải ở nơi rừng thiêng núi thẳm? Xin thưa là không. Đây là một chứng bệnh rất thường thấy ở vùng nhiệt đới ở châu Phi, châu Mỹ, châu Á trong đó có vùng Đông Nam Á và Đa Đảo. Đây là  bệnh do ký sinh trùng gây ra. Loại ký sinh trùng này sống trong máu trông như sợi chỉ, sợi tơ nên có tên là tơ trùng máu. Đây là bệnh tơ trùng máu (filariasis). Bệnh này giống bệnh sốt rét cũng do muỗi lan truyền từ người này qua người khác. Vì thế mà ông huyện qua câu  "Kể truyện ông huyện về quê" này cho thấy rõ ông mắc  chứng bệnh này  ổ vùng ma thiêng nước độc, vùng rừng núi đầy muỗi mòng, giống như bệnh sốt rét mà kỳ trước đã thấy qua bài  "Đèo nào cao cho bằng đèo Châu Đốc, Gió nào độc cho bằng gió Gò Công". Tơ trùng có loại như Wuchereria bancrofti và Brugia malayi xâm nhập vào các mạch máu trắng  hay mạch bạch huyết (lymphatic filariasis) làm tắc nghẹt các mạch máu trắng gây ra chứng phù xưng càng ngày càng lớn. Chân tay có thể phồng sưng to và da sần sùi giống như  chân voi vì thế bệnh còn có tên là "bệnh voi" (elephantiasis). Tơ trùng xâm nhập vào các mạch máu trắng và túi bìu, túi ngọc lâu ngày khiến hòn ngọc càng ngày càng sần sùi, càng lớn mãi. Đây chính là trường hợp bệnh của ông huyện trong  đề tài "Kể chuyện ông huyện về quê" kỳ này. Không biết có phải chứng "bệnh voi" này đã gợi ý cho giới điện ảnh Holywood hay không mà họ đã làm  cuốn phim  "Người Voi" "Elephant Man"?
Một lần nữa những điều dân dã ghi lại qua ca dao là sự thật. Câu đồng dao này là một  chứng sử y học. 

(1) Hồi trước khi phục vụ ở Viện Pasteur Saigon, tác giả đã thấy hình này trong một quyển sách về Ký Sinh Trùng Học (Parasitology), tại thư viện của Viện Pasteur Saigon, lâu ngày nên quên mất tên tác giả.

Our Latest Updates
About us
Số 58
Số 57
2013
Thơ: thư cho bè sơ sinh
Bánh con thỏ
Tình trạng di trú của con
Nguyễn Trãi
Chuyến du lịch "Con đường
Bẫy tình
Phát Biểu về Nhân Quyền
Ủy Ban Tư Vấn Bộ Trưởng
Văn hóa không thuốc lá
Lịch sử sự thành lập cách
Sầu đâu ăn gỏi - Cây nhà
Người Cao Niên Sống Khỏe

1 Our Sponsors
2 Our Sponsors
3 Our Sponsors
4 Our Sponsors
     Magazine2001Số 9KỂ CHUYỆN ÔNG HUYỆN VỀ QUÊ
 

Copyright © 2003-2014 medicinemodernlife.com
Website: 2647884 hits    Page load time: 0.25 second(s) Webmaster Designed