HomeMagazineDHQTYND 2004NewsSponsorsDictionaryLinksAbout us
 
  Viewed: 2112329
Magazine2004Số 23Bệnh Ngón Tay Bật
Proudly sponsored by:
Home
Magazine
DHQTYND 2004
News
Sponsors
Dictionary
Links
About us



Lời tòa soạn: YH&ĐS xin hân hạnh giới thiệu cùng độc giả đọc một bài viết của BS. Nguyễn Khắc Đoan, chuyên khoa Orthopedics (ngành chữa và giải phẫu xương cùng các cơ quan vận động liên hệ), về một bệnh của ngón tay rất hay xảy ra.

Lạ, sao lại gọi là bệnh ngón tay bật? Ngón tay bật (trigger finger) là bệnh khiến ngón tay ta bật như cò súng.

Ngón tay cử động khó khăn, muốn cong ngón tay lại, ngón tay như bị kẹt, muốn duỗi ngón tay ra, cũng chẳng dễ. Cố sức duỗi thẳng ngón tay xem có được không, thì thình lình, ngón tay bật ra, đến tách cái, khiến khớp xa (distal interphalangeal joint) của ngón tay bị đau. Khi sờ thử chỗ gốc ngón tay, nơi khớp bàn tay và ngón tay (metacarpo-phalangeal joint), thấy chỗ này nổi cục, ấn vào thì đau.

Đấy là bệnh ngón tay bật. (Mỹ họ thực tế, một số bệnh xảy ra giống cái gì, họ đặt luôn tên bệnh theo cái đó, cho tiện việc sổ sách, nôm na và dễ hiểu. Tên chính thức của bệnh ngón tay bật, "Stenosing tenosynovitis of the flexor tendons", ôi, lôi thôi, dài dòng). 
Nguyên nhân và triệu chứng
Mọi cử động trong thân thể chúng ta không khác gì sự chuyển vận của một bộ máy cơ khí, có điều uyển chuyển hơn nhiều. Thần kinh (nerve) điều khiển bắp thịt (muscle), bắp thịt chuyển động, rồi truyền những chuyển động này qua các sợi dây gân (tendon), tức đầu của những bắp thịt. Các sợi dây gân mới kéo những khớp xương, khiến khớp xương chuyển động theo. Mọi việc xảy ra nhanh chóng và nhuần nhuyễn, do thế chúng ta đi đứng và cử động uyển chuyển, trông không giống Robocop. 

Trong các ngón tay ta cũng vậy. Có những sợi dây gân co (flexor tendons), chạy dọc theo lòng các ngón tay để giúp ta cong các ngón tay lại, và những dây gân duỗi (extensor tendons) chạy dọc theo lưng các ngón tay giúp ta duỗi thẳng ngón tay ra. Đặc biệt những dây gân co của mỗi ngón tay (có bổn phận giúp ta cong ngón tay lại) phải chạy qua một đường hầm (tunnel), còn gọi là màng bao gân (tendon sheath), trong có những hệ thống ròng rọc (pulleys). Các ròng rọc này mang nhiệm vụ giữ chắc những dây gân co sát vào ngón tay, khiến chúng không bị lỏng lẻo. Mọi chuyện êm xuôi không sao, những sợi dây gân co cứ việc chạy trong các đường hầm qua những hệ thống ròng rọc của chúng thoải mái, ta co duỗi ngón tay tùy ý, và đã không có chuyện để nói. Song khi vì một lý do nào đó, dây gân co ngón tay bị sưng lên, cồng kềnh, khó chạy qua những ròng rọc, lúc ấy, bệnh ngón tay bật xảy ra. Ngón tay ta bật, bật.

Bệnh nhẹ hay nặng tùy mức độ gân sưng ít hay nhiều. Nhẹ nhất, gân co ngón tay sưng ít thôi, vướng vào các ròng rọc không nhiều, ta vẫn co duỗi ngón tay được như thường, tuy không thực sự thấy thoải mái, và ngón tay trông hơi mập mập. Ngược lại, khi gân co ngón tay sưng nhiều quá, to bự lên thành một cục (nodule), ngón tay ta sẽ kẹt cứng luôn, không duỗi ra được. Giữa hai thái cực này, tức lúc gân co có sưng song sưng vừa phải, nhẹ không còn nhẹ, mà nặng cũng chưa hẳn nặng, ngón tay bật, bật khi ta cố duỗi nó, tạo cảm giác đau ở gốc ngón tay, truyền dọc lên ngón tay. Sờ chỗ gốc ngón tay, nơi khớp bàn tay và ngón tay (metacarpo-phalangeal joint), thấy chỗ này nổi lên một cục sưng và đau.

Sao lại có căn bệnh quái ác này, khiến nhiều người mất vui? Bệnh sưng các dây gân hay xảy ra ở những phụ nữ đứng tuổi, có khi gây do bệnh tiểu đường, hoặc bệnh thấp khớp rheumatoid (rheumatoid arthritis), ... Không cứ gì các ngón tay, bệnh sưng các dây gân có thể xuất hiện tại tất cả mọi khớp trong cơ thể, song khi bệnh ở những khớp khác, nó ít gây triệu chứng. Khi bệnh sưng gân đến thăm khớp ngón tay, nó tạo chứng ngón tay bật, chỉ vì những dây gân co ngón chạy trong các đường hầm qua những hệ thống ròng rọc, và khi gân sưng, nó vướng vào những ròng rọc này.

Lạ, sao lại gọi là bệnh ngón tay bật? Ngón tay bật (trigger finger) là bệnh khiến ngón tay ta bật như cò súng.

Ngón tay cử động khó khăn, muốn cong ngón tay lại, ngón tay như bị kẹt, muốn duỗi ngón tay ra, cũng chẳng dễ. Cố sức duỗi thẳng ngón tay xem có được không, thì thình lình, ngón tay bật ra, đến tách cái, khiến khớp xa (distal interphalangeal joint) của ngón tay bị đau. Khi sờ thử chỗ gốc ngón tay, nơi khớp bàn tay và ngón tay (metacarpo-phalangeal joint), thấy chỗ này nổi cục, ấn vào thì đau.

Đấy là bệnh ngón tay bật. (Mỹ họ thực tế, một số bệnh xảy ra giống cái gì, họ đặt luôn tên bệnh theo cái đó, cho tiện việc sổ sách, nôm na và dễ hiểu. Tên chính thức của bệnh ngón tay bật, "Stenosing tenosynovitis of the flexor tendons", ôi, lôi thôi, dài dòng). 
Nguyên nhân và triệu chứng
Mọi cử động trong thân thể chúng ta không khác gì sự chuyển vận của một bộ máy cơ khí, có điều uyển chuyển hơn nhiều. Thần kinh (nerve) điều khiển bắp thịt (muscle), bắp thịt chuyển động, rồi truyền những chuyển động này qua các sợi dây gân (tendon), tức đầu của những bắp thịt. Các sợi dây gân mới kéo những khớp xương, khiến khớp xương chuyển động theo. Mọi việc xảy ra nhanh chóng và nhuần nhuyễn, do thế chúng ta đi đứng và cử động uyển chuyển, trông không giống Robocop. 

Trong các ngón tay ta cũng vậy. Có những sợi dây gân co (flexor tendons), chạy dọc theo lòng các ngón tay để giúp ta cong các ngón tay lại, và những dây gân duỗi (extensor tendons) chạy dọc theo lưng các ngón tay giúp ta duỗi thẳng ngón tay ra. Đặc biệt những dây gân co của mỗi ngón tay (có bổn phận giúp ta cong ngón tay lại) phải chạy qua một đường hầm (tunnel), còn gọi là màng bao gân (tendon sheath), trong có những hệ thống ròng rọc (pulleys). Các ròng rọc này mang nhiệm vụ giữ chắc những dây gân co sát vào ngón tay, khiến chúng không bị lỏng lẻo. Mọi chuyện êm xuôi không sao, những sợi dây gân co cứ việc chạy trong các đường hầm qua những hệ thống ròng rọc của chúng thoải mái, ta co duỗi ngón tay tùy ý, và đã không có chuyện để nói. Song khi vì một lý do nào đó, dây gân co ngón tay bị sưng lên, cồng kềnh, khó chạy qua những ròng rọc, lúc ấy, bệnh ngón tay bật xảy ra. Ngón tay ta bật, bật.

Bệnh nhẹ hay nặng tùy mức độ gân sưng ít hay nhiều. Nhẹ nhất, gân co ngón tay sưng ít thôi, vướng vào các ròng rọc không nhiều, ta vẫn co duỗi ngón tay được như thường, tuy không thực sự thấy thoải mái, và ngón tay trông hơi mập mập. Ngược lại, khi gân co ngón tay sưng nhiều quá, to bự lên thành một cục (nodule), ngón tay ta sẽ kẹt cứng luôn, không duỗi ra được. Giữa hai thái cực này, tức lúc gân co có sưng song sưng vừa phải, nhẹ không còn nhẹ, mà nặng cũng chưa hẳn nặng, ngón tay bật, bật khi ta cố duỗi nó, tạo cảm giác đau ở gốc ngón tay, truyền dọc lên ngón tay. Sờ chỗ gốc ngón tay, nơi khớp bàn tay và ngón tay (metacarpo-phalangeal joint), thấy chỗ này nổi lên một cục sưng và đau.

Sao lại có căn bệnh quái ác này, khiến nhiều người mất vui? Bệnh sưng các dây gân hay xảy ra ở những phụ nữ đứng tuổi, có khi gây do bệnh tiểu đường, hoặc bệnh thấp khớp rheumatoid (rheumatoid arthritis), ... Không cứ gì các ngón tay, bệnh sưng các dây gân có thể xuất hiện tại tất cả mọi khớp trong cơ thể, song khi bệnh ở những khớp khác, nó ít gây triệu chứng. Khi bệnh sưng gân đến thăm khớp ngón tay, nó tạo chứng ngón tay bật, chỉ vì những dây gân co ngón chạy trong các đường hầm qua những hệ thống ròng rọc, và khi gân sưng, nó vướng vào những ròng rọc này.

Chữa trị
Có hai cách chữa bệnh ngón tay bật: một là giúp cho dây gân co ngón tay giảm sưng, hai là cắt bỏ ròng rọc ràng buộc nó, khiến nó dù sưng, vẫn chạy đi chạy lại được không bị vướng.

Nếu ngón tay bạn mới dở chứng trong vòng 3 tháng trở lại, và bật nhẹ thôi, ta có thể thử dùng thuốc chống sưng không có chất steroid (nonsteroidal anti-inflammatory drugs, như các thuốc Ibuprofen, Naproxen, Relafen, ...) giúp dây gân co ngón tay bớt sưng, bạn bớt đau. Tuy nhiên, việc dùng thuốc thường không mang lại hiệu quả mong muốn, trừ trong những trường hợp rất nhẹ. Nếu thế, ta chích thuốc có chất steroid vào màng bao gân (tendon sheath) bọc quanh gân co (tức đường hầm trong đó gân co ngón tay chạy đi chạy lại). Khi chích thuốc steroid như vậy, bác sĩ nên cẩn thận, chỉ nên chích thuốc đúng vào bao gân, tránh chích ngay vào gân co, vì thuốc steroid có thể làm dây gân yếu đi và đứt, nếu lỡ chích nhầm vào dây gân.

Sau khi chích thuốc 2 tuần, vẫn không ăn thua, ngón tay bạn vẫn bật, và gốc ngón tay còn đau, cái đau lan lên ngón tay, hoặc triệu chứng làm bạn phiền muộn đã hơn 3 tháng, ngón tay bạn thường xuyên bị kẹt, cách giải quyết tốt nhất là giải phẫu. Giải phẫu xẻ đôi cái ròng rọc khiến dây gân khỏi bị vướng khi chạy qua nó (division of the pulley). Đây là cách chữa mang lại kết quả 100%, và có thể làm với gây tê tại chỗ (local anesthesia).

Tóm lại, cũng như sự trị liệu các bệnh khác, cách chữa bệnh ngón tay bật tùy tình trạng nặng nhẹ của bệnh. Giống người lính trận ra chiến trường, biết người biết ta. Dùng súng lục bắn xe tăng, chắc chẳng ăn thua, ngược lại, sử dụng đạn đại bác để bắn một mục tiêu không đáng, chỉ tốn đạn lớn lúc chưa cần thiết.

HẾT
                                  BỆNH
                                  RỒI

Trong 1 bệnh viện tâm thần, các bệnh nhân bị nhốt lâu ngày  đòi về, bác sĩ bèn nói:
-Quý vị còn đang bị bệnh đâu có thể về được, chờ chửa cho hết bệnh đã.
Tất cả đều nhau nhau lên:
-Tôi hết bệnh rồi
-Tôi đâu có còn bệnh nữa
-Tôi khỏe lắm ....
Bác sĩ nói:
-Thôi được rồi, để tôi test thử. Ai qua khỏi test này thì được về.
BS bèn dẫn hết bệnh nhân đến 1 hồ bơi đã cạn hết nước bảo:
-Đây là một hồ tắm, nước rất mát, khi nghe tôi thổi còi thì quý vị nhảy xuống và bơi sang bờ bên kia nhé.
Hoét, hoét, hoét, hoét.
Tất cả đều nhảy xuống, té ịt đuội, trầy trụa, trừ 1 bệnh nhân nhìn xuống hồ lắc đầu thở dài xong lẳng lặng bỏ về phòng nằm.
BS kêu anh lên phòng, ký giấy xuất viện cho về, nhưng trước khi tiển anh ra cửa BS hỏi:
-Tại sao lúc nãy anh không nhảy xuống tắm chung với mọi người ?
-Dạ, tại vì em không biết bơi.


 

Our Latest Updates
About us
Số 58
Số 57
2013
Thơ: thư cho bè sơ sinh
Bánh con thỏ
Tình trạng di trú của con
Nguyễn Trãi
Chuyến du lịch "Con đường
Bẫy tình
Phát Biểu về Nhân Quyền
Ủy Ban Tư Vấn Bộ Trưởng
Văn hóa không thuốc lá
Lịch sử sự thành lập cách
Sầu đâu ăn gỏi - Cây nhà
Người Cao Niên Sống Khỏe

1 Our Sponsors
2 Our Sponsors
3 Our Sponsors
4 Our Sponsors
     Magazine2004Số 23Bệnh Ngón Tay Bật
 

Copyright © 2003-2014 medicinemodernlife.com
Website: 2382896 hits    Page load time: 0.21875 second(s) Webmaster Designed